16 სექტემბერს აშშ-ის ფედერალურმა სარეზერვო სისტემამ მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთი 0.25 პროცენტული პუნქტით გაზარდა და 3.75–4.00%-ის ფარგლებში დაადგინა. ეს 2023 წლის ივლისის შემდეგ განაკვეთის პირველი ზრდაა. გადაწყვეტილებას კომიტეტის თორმეტივე წევრმა დაუჭირა მხარი.
კევინ უორში განცხადებაში ამბობს, რომ აშშ-ის ეკონომიკა სტაბილურად იზრდება, სამომხმარებლო და ბიზნეს ხარჯები მდგრადია, ხოლო პროდუქტიულობა და ინვესტიციები მაღალ დონეზე ნარჩუნდება, უმუშევრობის დონე კი თითქმის არ შეცვლილა. განცხადებას ერთი ახალი წინადადებაც დაემატა: განაკვეთის ზრდის მიზანია, ინფლაცია უფრო სწრაფად დაუბრუნდეს 2%-იან სამიზნე მაჩვენებელს.
უორშმა გადაწყვეტილების სამი მიზეზი დაასახელა:
Პირველი - შრომის ბაზარი და ეკონომიკა მოსალოდნელზე ძლიერია.
Მეორე - ინფლაციის ტენდენციის მხრივ საკმარისი გაუმჯობესება არ შეინიშნება
Მესამე - გეოპოლიტიკური ვითარება ნედლეულისა და სხვა ძირითადი საქონლის ფასებს ზრდის.
მისი თქმით, განაკვეთის ზრდა საჭირო იყო, რადგან მონეტარული პოლიტიკა ზედმეტად რბილი რჩებოდა. უორშმა ეს ფრაზა სამჯერ გაიმეორა. მან ასევე აღნიშნა, რომ კომიტეტის წევრთა უმრავლესობის აზრით, ფინანსური პირობები ჯერ კიდევ არ არის მკაცრი. შემდეგი გადაწყვეტილების შესახებ კი მას მინიშნება არ გაუკეთებია.
ბაზრის რეაქცია
ობლიგაციების ბაზარმა მყისიერად მოახდინა რეაგირება. აშშ-ის 2-წლიანი სახაზინო ობლიგაციების შემოსავლიანობა, რომელიც ფედერალური სარეზერვო სისტემის პოლიტიკის ცვლილებებზე ყველაზე მგრძნობიარედ რეაგირებს, განცხადების შემდეგ გაიზარდა. განსაკუთრებით მკვეთრი ზრდა დაფიქსირდა პროგნოზების გამოქვეყნებისას. ბაზრის შეფასებით, ოქტომბერში განაკვეთის კიდევ ერთხელ გაზრდის ალბათობა 51%-მდე გაიზარდა, ხოლო დეკემბრისთვის ამ ალბათობამ 78%-ს მიაღწია.
აქციების ფასები სავაჭრო დღის დასაწყისში გაიზარდა, თუმცა დღის ბოლოს შემცირდა. Dow Jones-ის ინდექსი 1.2%-ით დაეცა, S&P 500 0.5%-ით შემცირდა, ხოლო Nasdaq თითქმის უცვლელი დარჩა. აღსანიშნავია, რომ საბაზრო გადაფასების ძირითადი ნაწილი ფედერალური სარეზერვო სისტემის სხდომამდე მოხდა. ორშაბათს აშშ-ის 10-წლიანი სახაზინო ობლიგაციების შემოსავლიანობამ 5%-ს გადააჭარბა. ეს 2007 წლის შემდეგ ყველაზე მაღალი დახურვის მაჩვენებელია.
ამის ძირითადი მიზეზები იყო ნავთობის ფასების ზრდა, სახელმწიფო ობლიგაციების დიდი მოცულობით გამოშვება და ხელოვნური ინტელექტის კომპანიების მიერ მასშტაბური სესხების აღება. ირანთან დაკავშირებული კონფლიქტის გამო ნავთობის ფასი ამ თვეში დაახლოებით 20%-ით გაიზარდა. ამჟამად 30-წლიანი იპოთეკური სესხის განაკვეთი 7.19%-ია.
მოლოდინები
ფედერალურმა სარეზერვო სისტემამ ასევე გამოაქვეყნა კომიტეტის წევრების საპროცენტო განაკვეთების პროგნოზები, ე.წ. წერტილოვანი დიაგრამა (dot plot). პროგნოზები მოსალოდნელზე უფრო მკაცრი აღმოჩნდა. 18 წევრიდან 16 წელს განაკვეთის კიდევ ერთხელ მაინც გაზრდას ელოდება, ხოლო ოთხი წევრი ორ დამატებით ზრდას პროგნოზირებს. მათი შეფასებით, განაკვეთები 2029 წლამდე მაღალ დონეზე დარჩება.
ნეიტრალური განაკვეთის შეფასება 3.06%-დან 3.25%-მდე გაიზარდა. ნეიტრალური განაკვეთი არის დონე, რომელიც ეკონომიკურ ზრდას არც ანელებს და არც ასტიმულირებს. მისი შეფასების ჩვეულებრივზე მკვეთრი ზრდა მიუთითებს, რომ კომიტეტის წევრების აზრით, საპროცენტო განაკვეთები ადრე ნავარაუდევზე მაღალ დონეზე უნდა იყოს.
ბაზრებისთვის პრაქტიკული დასკვნა ასეთია: მოკლევადიანი განაკვეთების მიმართულება ახლა შედარებით პროგნოზირებადია, ხოლო გრძელვადიანი განაკვეთების მიმართულება ნაკლებად ნათელია, რადგან ის დიდწილად ნავთობის ფასებსა და სახელმწიფო ობლიგაციების გამოშვების მოცულობაზეა დამოკიდებული.
ეს შეფასება ეფუძნება ვარაუდს, რომ ახლო აღმოსავლეთში არსებული ვითარება მნიშვნელოვნად არ შეიცვლება. კონფლიქტის გამწვავება ნავთობის ფასს გაზრდის, ინფლაციას მაღალ დონეზე შეინარჩუნებს და ფედერალურ სარეზერვო სისტემას მონეტარული პოლიტიკის დამატებით გამკაცრებას აიძულებს. ამასთან, ობლიგაციების შემოსავლიანობის ზრდა აქციების ფასებზე ზეწოლას მოახდენს. კონფლიქტის განმუხტვას კი საპირისპირო შედეგი ექნება: ინფლაციური წნეხი შემცირდება და მონეტარული პოლიტიკის შემდგომი გამკაცრების საჭიროებაც ნაკლები იქნება. ამიტომ ნავთობის ფასი კვლავ მთავარ დასაკვირვებელ ფაქტორად რჩება.
გაითვალისწინე, ეს არ არის ფინანსური რჩევა
თვალი ადევნე ბაზრის დინამიკას ინვესტიციების პლატფორმაზე
